Kína er mesta efnahagsveldi heims. Þegar ég var í Kína um páskana ræddum við ætíð um Jóhönnur þegar við vorum með kínverska seðla í höndunum. Gjaldmiðill Kína heitir renminbi en algengasta einingin er yuan sem borið er fram sem júan; Jóhanna er miklu betra nafn. Þess vegna var ég undrandi þegar Jóhanna Sigurðardóttir var hvergi sjáanleg þegar skrifað var undir samning upp á 3,5 milljarða kínverskra Jóhanna sem gera um 66 milljarða króna. Össur og Már voru þarna í mynd – en samningurinn er á milli Seðlbanka Íslands og Seðlabanka Kína.

Þetta er gjaldmiðlaskiptasamningur sem gengur út á að við þurfum ekki að eyða dollurum eða evrum þegar við skiptum við Kínverjana. Ísland er fyrsta vestræna ríkið til að gera svona samning við Seðlabanka Kína.

Við gerð þessa samnings kom sér náttúrlega vel hinn „alþjóðlegi seðlabankaheimur“ sem Már Guðmundsson seðlabankastjóri er svo vel kynntur í.  Að vísu var það Norðmaðurinn Sveinn Haraldur sem byrjaði að ræða við Kínverjana.

Ótti Kínverja er núna við of mikla þenslu. Þar er stundaður kommúnískur kapítalismi. Þar eru margir byggingakranar. Kranakenningin gengur út á að ef þú sérð stóra byggingakrana úti um allt þá sé það sýnilegasta táknið um þenslu og að stutt geti verið í afturkipp.

Einhverjar spekúlasjónir voru um Kremlarlógíu í kringum það hvers vegna Jóhanna Sigurðardóttir sæist ekki á myndinni þegar skrifað var undir við Kínverjana en samningurinn er til þriggja ára. Jóhanna vill ganga í ESB en segir við kínverska fjölmiðla að íslensk stjórnvöld hafi leitað fyrirmynda til Kína við endurreisn hagkerfisins. Hvorki meira né minna. Það var og!  ESB byggir ekki á ríkisreknum kapítalisma.

Ég er ánægður með þennan samning við Kínverjana. Ég hef samt aldrei gefið neitt fyrir hugtakið vinaþjóð þegar kemur að millríkjaviðskiptum. Þar hugsar hver og einn um sig, eins og við höfum séð eftir Icesave-meðferð nágrannaþjóða á okkur.

Bandaríkin voru lengst af talin okkar helsta vinaþjóð. Evrópuþjóðirnar eru allar vinir okkar. Við erum líka vinir flestra þjóða. Það eru flestallir vinir, ekki satt, þess vegna hef ég aldrei skilið umræðuna um það hvort við Íslendingar viljum vera í samfélagi þjóðanna.

Við Íslendingar erum lítil friðsöm þjóð sem abbast ekki upp á neinn og slíkar þjóðir eiga yfirleitt vini. Nema kannski Tíbetar. Þó segja Bretar og Hollendingar að við séum aldrei til friðs.

Það vildi svo til að við nemendur í viðskiptadeild Hákskólans vorum í vísindaleiðangri í Washington DC þegar Kínverji nokkur að nafni Deng Xiaoping hitti Jimmy Carter Bandaríkjaforseta í Hvíta húsinu árið 1979. Við nemendurnir komum þessum fundi ekki á og getum ekki eignað okkur hann. En þarna varð sögulegt handtak. Kína opnaðist.

Deng Xiaoping var lágvaxinn en mjög ákveðinn að sjá. Carter hafði ekki yfirbragð leiðtogans. Síðar kom á daginn að það sem fór verst með hann sem forseta var hvernig hann kafnaði í smáatriðum og átti fyrir vikið erfitt með að taka ákvarðanir.

Deng Xiaoping opnaði Kína fyrir 30 árum. Hann opnaði Kína fyrir erlendum fjárfestum og leyfði þeim að fjárfesta að vild á ákveðnum svæðum í landinu. Þá leyfði hann bændum að selja afurðir sínar á mörkuðum borganna. Opnun Kína heppnaðist fullkomlega. Vindar frelsis fengu að njóta sín og á þrjátíum árum fóru Kínverjar frá örbirgð til bjargálna.

Bandarískir fjárfestar voru tvístígandi í fyrstu að fjárfesta í Kína. Hver fjárfestir í landi þar sem menn eru ekki með pólitíkina á hreinu? En þeir byrjuðu að fjárfesta og Kína reis úr öskustónni.

Núna eru Bandaríkjamenn skuldugir upp fyrir haus vegna halla á fjárlögum. Kínverjar lána Bandaríkjamönnum með kaupum á ríkisskuldabréfum. Núna eru kínversk fyrirtæki að kaupa hluti í hverju fyrirtækinu af öðru í Bandaríkjunum. Kínverskar Jóhönnur streyma þangað.

Þegar komið er til Kína þá er ljóst að frjáls viðskipti blómstra þar manna á milli. Þeir leggja allt upp úr markaðshyggjunni og þar er ekki til hugtakið nýfrjálshyggja. Kannski frjálshyggja, ég veit það ekki. Hagvöxtur hefur verið þar með ólíkindum frá því Deng Xiaoping opnaði Kína til vesturs. En þetta er ríkisrekinn kapítalismi, mjög sérstakur, þar sem ríkið á mörg stærstu fyrirtækjanna en kínverskir og erlendir fjárfestar hafa engu að síður haslað sér völl.

Maó karlinn er á kínverska 100 Jóhönnu seðlinum. Ég er undrandi á því hvað Kínverjar halda enn í minningu þessa leiðtoga sem leiddi milljónir Kínverja til slátrunar og innleiddi menningarbyltinguna sem fólst í að senda hundruð þúsunda menntaðra Kínverja út í sveitirnar til að sinna bænda- og verkamannastörfum.

Þrjátíu ára saga Kínverja frá örbirgð til bjargálna sýnir hversu stuttan tíma það getur tekið að endurreisa atvinnulíf fái vindar frelsis að njóta sín. Af því getum við lært í þeirri kreppu sem við búum við núna.

Það er hins vegar fráleitt af Jóhönnu að halda því fram að ríkisstjórn hennar hafi sótt fyrirmyndir sínar til Kína. Hvað með hagkerfi ESB? Jóhanna hefur fundið frjálshyggjunni og frjálsum markaðsöflum allt til foráttu frá því hún settist í stól forsætisráðherra.

Jóhanna situr uppi með það að hæstu vextir í heimi eru á Íslandi í mestu kreppu í heimi. Atvinnulífið finnur fyrir óþægilegu andrúmslofti frá stjórn hennar. Hún velur þá leið að hækka skatta og setja hömlur á fyrirtæki. Stjórn hennar stendur í vegi fyrir að erlent fjármagn streymi til landsins.

Jóhanna situr í stjórninni eingöngu út á það að Samfylking haldi völdum. Starfsskilyrði fyrirtækja eru léleg og 70% allra fyrirtækja eiga í vanda eftir banka- og gengiskreppuna. Viðhorf ríkisstjórnar hennar til okkar sjálfra er að við séum aular og ómöguleg í alla staði og séum best geymd á sakamannabekk þegar kemur t.d. að Icesave því  heimskreppan hafi verið okkur að kenna.

Hvernig heldur hún að aðrar þjóðir komi fram við okkur þegar endalaust er plantað neikvæðu viðhorfi gagnvart sjálfum okkur? Hver ber virðingu fyrir þjóð sem ber ekki virðingu fyrir sjálfri sér?

Milliríkjaviðskipti ganga út á viðskipti, munum það. Jóhönnur streyma núna út um allan heim frá risanum í austri sem þarf að koma peningum í lóg. Ég er ánægður með Kínverjana og þennan samning.

Jón G. Hauksson
jgh@heimur.is